Obezite Nedir?

Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması sonucu boy uzunluğuna göre vücut ağırlığının arzu edilen düzeyin üstüne çıkmasıdır.

20 Ocak 2012 Cuma 17:35

Bilindiği üzere beslenme; anne karnında başlayarak yaşamın sonlandığı ana kadar devam eden yaşamın vazgeçilmez bir ihtiyacıdır. İnsanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması için gerekli olan besin öğelerini yeterli ve dengeli miktarda alıp vücutta kullanabilmesidir.

Karın doyurmak, açlığı bastırmak, canının çektiği şeyleri yemek veya içmek değildir.

Günlük yaşamda bireylerin (gebe, emzikli, bebek, okul çocuğu, genç, yaşlı, işçi, sporcu, kalp-damar, şeker, yüksek tansiyon hastalığı, solunum yolu bozuklukları vb.) yaşa, cinsiyete, yaptığı işe, genetik ve fizyolojik özelliklerine ve hastalık durumuna göre değişen günlük enerjiye ihtiyacı vardır.

Sağlıklı bir yaşam sürdürmek için, alınan enerji ile harcanan enerjinin dengede tutulması gerekmektedir.

Yetişkin erkeklerde vücut ağırlığının %15-18'i, kadınlarda ise %20-25'ini yağ dokusu oluşturmaktadır. Bu oranın erkeklerde %25, kadınlarda ise %30'un üstüne çıkması obeziteyi oluşturmaktadır.

Günlük alınan enerjinin harcanan enerjiden fazla olması durumunda, harcanamayan enerji vücutta yağ olarak depolanmakta ve obezite oluşumuna neden olmaktadır.

Buna paralel olarak, günümüz teknolojisindeki gelişmeler, yaşamı kolaylaştırmakla birlikte, günlük hareketleri önemli ölçüde sınırlamıştır.

Anlaşılacağı üzere obezite; besinlerle alınan enerjinin (kalori) harcanan enerjiden fazla olması ve fazla enerjinin vücutta yağ olarak depolanması (%20 veya daha fazla) sonucu ortaya çıkan, yaşam kalitesini ve süresini olumsuz yönde etkileyen bir hastalık olarak kabul edilmektedir.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından da obezite, sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı yağ birikmesi olarak tanımlanmıştır.

Dünyada Obezitenin Görülme Sıklığı

Obezite küresel boyutta önemli bir halk sağlığı sorunudur. Hem gelişmiş ülkelerde hem de gelişmekte olan ülkelerde obezite her geçen gün artış göstermektedir. DSÖ tarafından Asya, Afrika ve Avrupa’nın 6 ayrı yöresinde yapılan ve 12 yıl süren MONICA çalışmasında 10 yılda obezite görülme sıklığında %10-30 arasında bir artış saptandığı bildirilmiştir.

2008 Obezite : 400 Milyon Fazla Kilolu : 1,4 milyar	2015 Obezite : 700 Milyon Fazla Kilolu : 2,3 milyar

Obezitenin en sık görüldüğü ABD’de Kronik Hastalıkları Önleme ve Kontrol Merkezi (CDC) tarafından NHANES çalışmasına göre daha fazla görülme sıklığı tespit edildiği açıklanmıştır.

Avrupa’da yetişkinlerde fazla kilolu olma sıklığı erkeklerde %32-79, kadınlarda ise %28-78 arasında değişmektedir.

Türkiye'de Obezitenin Görülme Sıklığı

Yetişkinlerde:

Ülkemizde de diğer dünya ülkelerinde olduğu gibi obezite görülme sıklığı gün geçtikçe artmaktadır.

Bakanlığımız Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünce 7 coğrafik bölgede seçilen 7 ilde 14 sağlık ocağında 30 yaş üstü 15468 birey üzerinde yapılan “Sağlıklı Beslenelim Kalbimizi Koruyalım” çalışmasına göre, erkeklerde obezite görülme sıklığı;

· Erkeklerde %21.2,

· Kadınlarda ise % 41.5

olarak bulunmuştur. Bunun yanı sıra Beden Kitle İndeksi (BKİ) değeri 40-69 yaş arasında doğrusal olarak artmakta, 70 yaşından sonra doğrusal olarak düşmektedir.

Bölgesel dağılımlar göz önüne alındığında;

· Obezite Doğu Anadoluda en düşük (%17.2)

· İç Anadoluda en yüksektir (%25.0)dır.

· Güneyde %24,

· Kuzeyde % 23.5,

· Batıda ise %21.6 olarak saptanmıştır.

· Tüm coğrafi bölgelerde ve yerleşim birimlerinde kadınlarda görülme sıklığı erkeklere kıyasla daha yüksek bulunmuştur.

· Genel olarak obezite sıklığının yaşlanmayla arttığı gözlenmiştir.

· 55-59 yaş grubunda çalışma kapsamındaki bireylerin %34.8 ‘ nün

· 40-45 yaş grubunda çalışma kapsamındaki bireylerin %30’nun obez olduğu görülmüştür.

Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı- Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğünce yapılan beyana dayalı “Ulusal Hanehalkı Araştırması” sonuçlarına göre;

· Ülkemizde 18 yaş ve üzeri bireylerde fazla kilolu olanların sıklığı %31.35, obezite sıklığı ise %12.02 olduğu bulunmuştur.

Cinsiyete göre değerlendirildiğinde, Kadınların %28.93 ü fazla kilolu, %14.49 unun obez, erkeklerin %33.64 ünün fazla kilolu, % 9.70 nin ise obez olduğu bulunmuştur.

Yetişkinlerde obezite görülme sıklığını geniş çapta araştıran 5 büyük çalışma tamamlanmış olup, aşağıda sıralanmıştır.

3681 kişiyi kapsayan “Türkiye’de Erişkinlerde Kalp Hastalığı ve Risk Faktörleri (TEKHARF)“çalışmasında BKİ > 30 kg/ m² obezite olarak kabul edilmiş,

· 1990 yılı değerlendirmesinde; obezite görülme sıklığı

- Erkeklerde %9.0,
- Kadınlarda ise %24.0,

· Buna göre 8 yıl içinde obezite görülme sıklığı

- Erkeklerde %65,
- Kadınlarda ise %50 artmıştır.

· Bunun dışında "Türkiye Obezite ve Hipertansiyon Araştırması" (TOHTA), "Türkiye Diyabet, Obezite ve Hipertansiyon Epidomiyolojisi" (TURDEP) çalışmaları ile de ülkemizde obezite sıklığı araştırılmıştır.

Tekirdağ’da yapılan çalışmalar:

İlimizde 10-15 Nisan 2011 tarihleri arasında Bakanlığımız tarafından tesadüfi seçilen 74 kişiye “Türkiye Obezite Algı Araştırması” yapılmıştır. Raporlama çalışmaları devam etmektedir.

2009 yılında Sağlık Çalışanlarında Obezite (Şişmanlık) ve Zayıflık Durumunun Belirlenmesi Anketi yapılmıştır. Araştırma sonucunda İlimizde %12.4 Obez hasta olduğu tespit edilmiştir. Tüm sağlık çalışanlarına 2011 yılında Nisan-Mayıs ayı süresince düzenlenen “Malnutrisyon / Obezite” anketi tekrar edilmiş analiz edilmek üzere Bakanlığımıza gönderilmiştir.

Söz konusu program kapsamında halkı bilgilendirmek ve farkındalığın sağlanabilmesi için “YAŞAMIN HER ALANINDA FİZİKSEL AKTİVİTE” , “YETERLİ ve DENGELİ BESLENME” “ŞİŞMANLIK (OBEZİTE)”, “SPOR ve BESLENME” ve “FİZİKSEL AKTİVİTE ve SAĞLIK” adlı broşürler bastırılarak dağıtımı sağlanmıştır. Ayrıca Haziran ayı içerisinde merkez ilçe ve tüm ilçelerde halkın yoğun olduğu yerlerde Obezite standları kurularak broşürler dağıtılmıştır. Beden Kitle İndeksi(BKİ) çarkları ile ölçümler yapılarak BKİ yüksek çıkan vatandaşlarımız diyetisyene ve hekime yönlendirilmiştir.

10 Mayıs “Sağlık İçin Hareket Et Günü” ve 22 Mayıs “Avrupa Obezite Günü” tarihleri arasında 5 ayrı Basın Bülteni hazırlanarak yerel medyada yayımlanması sağlanmıştır. Ayrıca eş zamanlı olarak Müdürlüğümüz web sitesinde de yayımlanmıştır.

24 Ekim 2011 tarihinde Bakanlığımız tarafından Müdürlüğümüze gönderilen Duvar BKİ çarkları Devlet Hastanelerine ve Sigara Bırakma Polikliniklerine asılması sağlanarak halkımızın kilo durumunu kendisinin görmesi sağlanmıştır.

Türkiye de Okul Çağı Çocuklarında (0-10 Yaş Grubu) Büyümenin İzlenmesi Projesi kapsamında İlimiz Çerkezköy ve Malkara ilçelerinde bulunan Bakanlığımızın belirlediği ilköğretim okullarında araştırmalar yapılmıştır. Bu araştırma ilimizde 111 erkek ve 114 kız olmak üzere toplam 225 çocuk üzerinde yürütülmüştür. Çocuklarda yaşa göre vücut ağırlığı en yüksek değere sahip olan bölgeler içinde Batı Marmara bölgesinin de olduğu görülmüştür.

Beden Kütle İndeksi (BKİ) değerlerine göre Batı Marmara da, %11.7 görülme sıklığı ile şişmanlık sorununun en fazla görüldüğü bölgeler içindedir.

Obez ve Morbid Obez hastaları tespit edebilmek için İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve Aile hekimleri ile yazışma yapılarak formların tarafımıza gönderilmesi istendi. İlimizde Aile Sağlığı Merkezlerine müracaat eden kişilerden 291 Morbid Obez Hasta tespit edilmiştir. Bunlardan Beden Kitle İndeksi 50 ve üzeri olan 38 Morbid Obez Hasta için ziyaret programı planlanmıştır. Komisyon üyeleri 24 Ocak 2012 tarihinden itibaren haftada bir gün hastaları evlerinde ziyaret edecekler ve gerekli görülen tedavi işlemleri başlatılacaktır.

Program kapsamında İlimizde düzenlenen Yeterli ve Dengeli Beslenme, Obezite, Dikkat edilmesi gerekenler konulu eğitimlerde;

İlköğretim ve Ortaöğretim okullarının Müdür ve Müdür Yardımcıları, İlköğretim ve Ortaöğretim okulu öğrencileri, Merkez ve İlçe Müftülüklerinde görevli imamlar, Sağlık Personeli, İlköğretim 5. Sınıf öğretmenleri ve halkımıza eğitimler düzenlenmiştir.

14-18 Kasım Diyabet ve Obezite Haftası olarak İlimizde kutlanmıştır. Bu hafta içinde ilimizde bir dizi etkinlik yapılmıştır. Bu etkinlikler Tekirdağ Valiliği, Tekirdağ Sağlık Müdürlüğü, Namık Kemal Üniversitesi Tıp Fakültesi işbirliği içinde gerçekleştirilmiştir. Haftanın önemini duyurmak amacıyla haftanın ilk günü basın toplantısı yapılmıştır.

Hafta içinde toplumu bilgilendirmek ve farkındalık yaratmak amacıyla Tekirdağ Merkezde ve Çorlu’da diyabet hastalarına seminerler düzenlenmiştir. Ayrıca ilimizde yerel yayın organlarında televizyon ve radyo programları yapılmıştır. Hafta programımızın halkımıza duyurulması büyük önem taşımakta olup, Yerel basında bu hafta başlamadan bir dizi diyabet ile ilgili bilgilendirme haberleri yayımlanmıştır.

14-18 Kasım Diyabet ve Obezite Haftası içinde İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile işbirliği içinde belirtilen tarihlerde İlimizdeki tüm okullarda İlköğretim okullarında 94.288 öğrenciye Fen Bilgisi Dersinde, Ortaöğretim okullarında 39.590 öğrenciye Biyoloji dersinde “Okulda Diyabet Programı” kapsamında www.diabturk.gov.tr adresinde yayımlanan okulda diyabet programı filmleri indirilerek gösterimi sağlanmıştır.

İlimiz İl Sağlık Müdürlüğü web sayfası olan www.tsm.gov.tr adresinden de konunun önemini belirten bilgi notları ve etkinlikler tüm halkımıza duyurulmuştur.

Dünya Diyabet Günü etkinlikleri çerçevesinde, çok sayıda Kurum ve Kuruluşların temsilcileri ile vatandaşların katıldığı “Diyabeti Durduralım” sloganıyla yürüyüş programı düzenlenmiştir.

17 Ocak 2012 Salı günü saat 10:00 da Tekirdağ Ticaret ve Sanayi odası konferans salonunda kamu kurum ve kuruluşlarının idarecilerine “Sağlıklı Beslenme ve Obezite” konulu konferans verilecektir.

Şubat- Mart 2012 ayı içerisinde İlköğretim okullarında ve Ortaöğretim okullarında Fen Bilgisi ve Biyoloji öğretmenlerine Beslenme ile ilgili eğitici eğitimi düzenlenmesi planlanmıştır.

Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması İlimizde 11 kişilik ekip tarafından 7 Haziran 2010 ve 30 Temmuz 2010 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Saha çalışması TÜİK tarafından örneklem yoluyla seçilen Merkez, Çerkezköy, Çorlu, Marmara Ereğlisi, Hayrabolu ve Saray ilçelerinde tarafımıza gönderilen açık adresleri belirtilmiş hanelerde uygulanmıştır. İlimizde 360 hane Araştırma kapsamında ziyaret edilmiştir. Söz konusu çalışmada; kişilere anket uygulanmış (hane halkı, aile, hane beslenme alışkanlıkları, kişisel sağlık bilgileri, fiziksel aktivite ve anne sağlığı, gıda tüketim sıklığı vb), bir günlük besin tüketimi ve fiziksel aktivite formu uygulanarak, antropometrik ölçümler ve fiziki muayene yapılmış, kan ve idrar numuneleri alınmıştır. Saha araştırmasında 254 kişi ile anket çalışması yapılmış bunlardan 216 kişinin kan ve idrar numuneleri alınmıştır. Bakanlığımız tarafından Araştırmamızın veri girişleri tamamlanmış olup, numune analiz sonuçları kişilerin kendilerine ve bağlı bulundukları Aile Hekimlerine gönderilmiştir. Araştırmanın raporu Bakanlığımız tarafından Şubat 2012’de açıklanması beklenmektedir.